Vietnam’da insan mumyalama işleminin 14 bin yıl öncesine dayanan en eski örneğinin bulunmasından İngiltere’de bilinçli ateş kullanımının yaklaşık 400 bin yıl öncesine uzandığı keşfine dünyada 2025’te gün yüzüne çıkarılan ilginç arkeolojik kazılar, insanlığın kadim tarihine ve kültürel mirasına bir kez daha ışık tuttu.
Siyasi gelişmelerin ve bölgesel çatışmaların gölgesinde geçen 2025, arkeolojik buluşlar sayesinde insanlığın dünya ile ilişkisine yeni bakış açıları getirdi.
Bu kapsamda 2025’te gün yüzüne çıkarılan arkeolojik kazılar derlendi.
Bilim insanları, Bolivya’da bir milli parkta rekor sayıda fosilleşmiş dinozor ayak izi keşfetti.
Bolivya’da kıyı şeridi olduğunu düşündükleri Carreras Pampa alanında kazı çalışmaları yürüten araştırmacılar, burada 16 bin 600 dinozor ayak izi ve 1378 yüzme izine rastladıklarını açıkladı.
Torotoro Ulusal Parkı’nda yaklaşık 7485 metrekare alanı inceleyen araştırmacılar, fosil izlerinin tek bir alanda şimdiye kadar tespit edilen en yüksek dinozor ayak izi sayısı olduğunu açıkladı.
Araştırmacılar, buradaki izlerin çoğunun 145 ila 66 milyon yıl önce yaşadığı düşünülen, iki ayaklı ve üç parmaklı “Teropod” grubuna ait olduğunu belirledi.
Araştırmacılar ayrıca en uzun ayak izinin 30 santimetre olduğunu ve bu izlerin, orta boy teropod dinozorlar olan “Dilophosaurus” veya “Allosaurus”a ait olabileceğini belirtti.
Araştırmanın detayları “Plos One” dergisinde yayımlandı.
İngiltere’de 400 bin yıl öncesine ait bilinçli ateş kullanımı
İngiliz bilim insanları, ülkenin doğusundaki Suffolk bölgesinde yer alan Barnham arkeolojik kazı alanında yaklaşık 400 bin yıl öncesine ait bilinçli ateş kullanımına dair kanıtlar bulduklarını duyurdu.
British Museum öncülüğündeki araştırma ekibi, alanda pişmiş kil parçaları, yoğun ısı nedeniyle çatlamış el baltaları ve çakmak taşına vurulduğunda kıvılcım çıkaran demir pirit minerali parçaları tespit etti.
Yangın ihtimalini elimine etmek için dört yıl boyunca ayrıntılı incelemeler yürüten ekip, yaptıkları testler kapsamında, bölgede sıcaklığın 700 derecenin üzerine çıktığını ve aynı noktada tekrarlayan yanma izlerine rastlandığını tespit etti.
Araştırmacılar, bu bulguların yıldırım düşmesi ya da yangınlardansa bilinçli olarak oluşturulmuş ocak yapısına işaret ettiğini vurguladı.
Çalışmanın sonuçları, insanların kontrollü ateş kullanımına yaklaşık 400 bin yıl önce başladığını ortaya koydu.
Daha önce bu konudaki en eski kanıtlar, Fransa’nın kuzeyindeki Neandertal yerleşimlerinde bulunan ve yaklaşık 50 bin yıl öncesine tarihlenen kalıntılar olarak kabul ediliyordu.
Araştırmanın detayları Nature dergisinde yayımlandı.
İspanya’da balina kemiklerinden yapılan 20 bin yıllık aletler
İspanya’da erken döneme ait ve balina kemiklerinden yapılmış 20 bin yıllık aletler bulunduğu bildirildi.
“Phys.org”un haberine göre, bilim insanları, erken dönem insan-deniz memelileri ilişkilerini ve dönemin deniz ekolojisini inceleyen araştırma yaptı.
Araştırma, Barselona Özerk Üniversitesi Çevre Bilimi ve Teknolojisi Enstitüsü (ICTA-UAB), Fransız Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi (CNRS) ve British Columbia Üniversitesinden bilim insanları heyetince yürütüldü.
İspanya’nın Biskay Körfezi çevresindeki kıyı alanlarda bulunan 83, İspanya’nın Bask bölgesindeki Santa Catalina Mağarası’ndan çıkarılan 90 kemik alet analiz edildi.
Analiz sürecinde, çıkarılan numunelerin tür ve yaşlarının saptanması amacıyla kütle spektrometrisi ve radyokarbon tarihlemesi kullanıldı.
Kıyı arkeolojik alanların yükselen deniz seviyelerine karşı savunmasız oluşu dolayısıyla insan-balina etkileşimlerinin kökenlerini izlemenin zor olması sebebiyle yeni keşfin, erken dönem insan-deniz memelileri ilişkileri ile dönemin deniz ekolojisi hakkındaki anlayışı ve bilgileri geliştireceği belirtiliyor.
